co zobaczyć w Szwecji,

Smalandia - bajkowa kraina w sercu Szwecji

listopada 07, 2018 So She 0 Comments


Przyroda i naturalna harmonia przyciągają tu ludzi z całego świata. Tych, którzy wiedzą, że Smalandia jest jednym z najpiękniejszych przyrodniczo regionów Szwecji. Żeby tu dotrzeć z Polski, wystarczy niespełna godzinna podróż samolotem bezpośrednio z Gdańska do Vaksjo, albo dziesięć godzin podróży promem z Gdyni do Karlskrony, a dalej samochodem lub autokarem na północ, na podbój bajkowej krainy.

Podróże, Smalandia, Smalandia atrakcje, Smalandia co zobaczyć, Smalandia Ikea, Smalandia Lindgren, Smalandia mapa, Szwecja, Szwecja Smalandia mapa, Vaksjo Szwecja,
fot. SoShe.pl

Natura bez ograniczeń



Smalandia nie jest tak mała, jak mogłaby to sugerować nazwa regionu, choć rzeczywiście "sma" oznacza po szwedzku coś małego. Sama nazwa Smalandia pochodzi od zbiorczego określenia kilkunastu niewielkich historycznych regionów - co oznacza dosłownie "małe kraje". W rzeczywistości region wielkością można porównać do województwa mazowieckiego.

Podróże, Smalandia, Smalandia atrakcje, Smalandia co zobaczyć, Smalandia Ikea, Smalandia Lindgren, Smalandia mapa, Szwecja, Szwecja Smalandia mapa, Vaksjo Szwecja,
fot. SoShe.pl



Wymarzony kierunek wakacyjny Szweda zachwyca idyllą i wolno upływającą codziennością. Ale prawdziwym globtroterom potrafi też dostarczyć mocnych wrażeń. Zresztą Szwecja jest przyjazna dla wędrowców. Gwarantuje to nawet szwedzkie prawo allemansrätten (dosłownie "prawo wszystkich ludzi"), związane z naturalną potrzebą człowieka do przebywania pośród przyrody. Mówi ono, że każdy ma prawo do kontaktu z naturą, pod warunkiem, że uszanuje jej potrzeby i nikomu nie przeszkadza. Poza pozwoleniem na nieograniczone wędrówki, prawo daje też możliwość zbierania runa leśnego, rozpalania ognisk przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa. Co więcej, na kontakt z przyrodą tu się nie tylko pozwala, ale wręcz ułatwia. W Parku Narodowym Asnens wiele jest miejsc przeznaczonych na pikniki, z dostępnym dla każdego bezpłatnym drewnem na ognisko, które regularnie jest uzupełniane. Natomiast na leśnych parkingach są toalety, tak czyste, jakby przed chwilą zostały oddane do użytku. Między innymi dzięki temu allemansrätten sprawia, że wędrówka staje się naturalna, nieskrępowana, pełna swobody. Jest czystą przyjemnością.


Podróże, Smalandia, Smalandia atrakcje, Smalandia co zobaczyć, Smalandia Ikea, Smalandia Lindgren, Smalandia mapa, Szwecja, Szwecja Smalandia mapa, Vaksjo Szwecja,
Leśny parking w parku narodowym fot. SoShe.pl


Kolorowa i tajemnicza jesień



Kiedy pytam miejscowych, jaki jest najlepszy czas na zwiedzanie Smalandii, słyszę, że sezon, czyli okres od czerwca do września. Głównie dlatego, że otwarte są wtedy wszystkie atrakcje turystyczne. To też czas, kiedy można liczyć na najwyższe temperatury. Większość krótkiego lata związana jest tu bowiem z przypadającymi na lipiec i sierpień wakacjami szkolnymi. W listopadzie dość wcześnie zaczyna zapadać zmrok i dzień staje się bardzo krótki, trwa zaledwie 6 godzin, a nieco dalej na północ - niewiele ponad 3 godziny. Oczywiście nie oznacza to, że jest mniej uroczo. Na pewno jest bardziej tajemniczo i kolorowo, bo rozmach i siła tutejszej przyrody potrafią wprawić w osłupienie. Na unikatowej mozaice łąk, bagien i wrzosowisk rosną różne rzadkie gatunki roślin. Mimo wyraźnych śladów ludzkiej działalności, teren ten w wielu miejscach zachował pierwotny, naturalny charakter. Niewielki Norra Kvills nationalpark chroni naturalny las sosnowy na wzgórzach północnej Smalandii, a Store Mosse nationalpark kryje największe w południowej Szwecji obszary bagienne.
Pas dolin pociętych płynącymi z północy rzekami to równocześnie szlaki jesiennych wędrówek łososi. Niewielkie pola, wijące się drogi, kamienne mosty przywołują na myśl sielskie klimaty. Ileż to pokoleń rolników musiało się trudzić, by tej kamienistej krainie wydrzeć trochę ziemi pod uprawę? Na szczęście dziś idzie im znacznie lepiej niż kilkadziesiąt lat temu. To, co wydała z siebie ziemia, kupić można nawet na odludziu. Między sadami pełnymi jabłoni stoją gdzieniegdzie kolorowe samoobsługowe sklepiki, w których nie ma sprzedawców. Na odludziu, gdzie sklepów jak na lekarstwo, to spore ułatwienie dla miejscowych. Świeże owoce, warzywa, miody i soki są tu wycenione, łatwo więc policzyć, ile kosztują wszystkie produkty. Brać można bez ograniczeń, a należną kwotę wrzucić do specjalnej puszki, albo zapłacić przelewem na numer wywieszony w środku kolorowej budki.


Podróże, Smalandia, Smalandia atrakcje, Smalandia co zobaczyć, Smalandia Ikea, Smalandia Lindgren, Smalandia mapa, Szwecja, Szwecja Smalandia mapa, Vaksjo Szwecja,
Szwecja - kiosk samoobsługowy fot. SoShe.pl
Szwecja kiosk samoobsługowy, szwecja handel, szwecja sklepy
W kiosku samoobsługowym nie ma sprzedawcy, a towar wybiera się samodzielnie. Płaci się kartą lub zostawia odpowiednią kwotę w puszcze


Wielka przygoda z wędkowaniem



Podróżując poza miastem czasami można odnieść wrażenie, że Smalandia to bezludna wyspa ukryta w gąszczu gęstych lasów, ciągnących się daleko na północ. I tylko kościelne wieże gdzieniegdzie wystające ponad wierzchołki drzew wskazują zgromadzenie siedlisk.
Prawdę mówiąc prawdziwych bezludnych wysp Smalandii nie brakuje. Skryły się na jeziorach, których jest tu grubo ponad 5 tysięcy. Ich zatoki wcinają się głęboko w ląd, a nadbrzeżne łąki przyjaźnie ścielą się ku wodzie, zamieniając się przy brzegu w podmokłe szuwary. Archipelagi mają swoje tajemnice i swoich gospodarzy, to głównie dziko żyjące łosie, niedźwiedzie, wilki i rysie.
Płytkie i zaciszne zatoki, trawiaste wybrzeże to tereny ptasich lęgów, które są też ważnym przystankiem w czasie wiosennych i jesiennych ptasich migracji.

Podróże, Smalandia, Smalandia atrakcje, Smalandia co zobaczyć, Smalandia Ikea, Smalandia Lindgren, Smalandia mapa, Szwecja, Szwecja Smalandia na ryby, Vaksjo Szwecja,
Jezioro Åsnen fot. SoShe.pl



Człowiek im nie przeszkadza, zgodnie z prawem allemansrätten, ale jest tu obecny. Są więc jachty cumujące przy nabrzeżach w małych kamiennych portach, rowery, wypożyczalnie kajaków, składziki wózków, którymi mieszkańcy dowożą produkty do swoich domostw. I czerwone domki. Urocze, drewniane, a w nich staromodne sklepiki, restauracyjki. Jak Alshults Cafe u brzegu jeziora Asnen, idealne miejsce na lunch czy relaks z filiżanką dobrej kawy.
Mnóstwo tu też wędkarzy mającym odwagę zmierzyć się z prawdziwym wędkarskim wyzwaniem. Łowią na gruntówkę z drewnianych pomostów, albo spinningiem z łódki. Oprócz płoci, leszczy i okoni można tu chwycić szczupaka, golca i pstrąga tęczowego. Trafia się też węgorz. Ingrid Olsson z Lake Asnen Resort oferuje przygodę zwaną "fishing activity", czyli całodniowy połów z profesjonalnym przewodnikiem. Idealna propozycja dla tych, którzy nie wiedzą od czego zacząć przygodę z wędkowaniem.

Świat Pippi Langstrumpf 



Idylliczne obrazy przedstawione w jej powieściach doskonale oddają charakter Smalandii. Astrid Lindgren znała miejsca, które opisywała. Jej dom rodzinny mieści się w Vimmerby. Wizyta w tym uroczym miejscu zadowoli poszukiwaczy świata baśni, dla których o miejscu podróży decyduje ulubiony serial czy literatura i szczególnie chcą rozbudzić pasję czytania wśród dzieci. Szlak śladami Astrid Lindgren sprawdza się idealnie. Przecież wśród jej dorobku literackiego znajduje się ponad 20 powieści i zbiorów opowiadań dla dzieci, również sztuki teatralne i słuchowiska radiowe. Wiele z jej powieści zostało sfilmowanych. Książki o Pippi stały się największym szwedzkim bestsellerem wszech czasów dla dzieci. Przetłumaczono je na 73 języki, a łączna suma wydanych egzemplarzy już w 2000 roku przekroczyła liczbę 10 mln.
Wizyta w rodzinnym domu Astrid Lindgren jest dowodem na to, że świat fikcji literackiej ma wiele wspólnego z rzeczywistością. Sielskie i anielskie krajobrazy szwedzkiej wsi posłużyły pisarce za inspirację do spisania historii psotnego "Emil ze Smalandii", "Dzieci z Bulerbyn", "Mio mój Mio". To również tutaj w zapuszczonym ogrodzie bawiła się niesforna, rudowłosa dziewięciolatka – Pippi Langstrumpf.

Astrid Lindgren's World Szwecja, Szwecja z dzieckiem, szwecja co zobaczyć
Astrid Lindgren's World


W Vimmerby, niewielkie miasteczku, na każdym kroku czuć ducha Astrid Lindgren. Poza jej domem rodzinnym jest jej pomnik i interaktywne muzeum poświęcone pisarce, a w parku rozrywki "Astrid Lindgren World" można spotkać wszystkich bohaterów jej książek. Nigdzie nie spotkacie podobnego miejsca. Szwedzka pisarka nie zgodziła się na kopiowanie i powstanie parków z bohaterami jej książek w innych częściach świata.

Cmentarz, na którym nie straszy



Wędrując po opustoszałych ścieżkach, łatwo można natknąć się na pamiątki sprzed tysiącleci. Kamienne kręgi, kurhany, celtyckie nagrobki, kamienie runiczne są częstymi elementami krajobrazu. Magiczne miejsca są atrakcją nie tylko dla poszukiwaczy śladów dawnych kultur i miłośników pradawnej historii, ale też dla tej całkiem świeżej.

Podróże, Smalandia, Smalandia atrakcje, Smalandia co zobaczyć, Smalandia Ikea, Smalandia Lindgren, Smalandia mapa, Szwecja, Szwecja Smalandia mapa, Vaksjo Szwecja,
Cmentarz samochodów fot. SoShe.pl



Któż by się spodziewał, że właśnie tu, głęboko w sosnowym lesie, skrył się cmentarz samochodów, chyba największy w całej Europie. Kyrkö Mosse Car Cemetery wypełniony jest wrakami starych aut, które zaparkowano tu dziesiątki lat temu. Jest ich tu grubo ponad 150, rozrzuconych pojedynczo, albo zebranych w małe grupy. Częściowo zatopione w bagnistym lesie, niektóre pokryte mchem, inne wypełnione igliwiem lub porośnięte krzewami. Nie ma tu tłoku, zresztą jak wszędzie w Smalandii, a atmosfera jest w jakiś sposób doniosła.
Miejsce, choć wydaje się dzikie, uznane zostało za miejscową atrakcję turystyczną. Z umieszczonych na planszach informacji poznać można historię "człowieka z bagien". Ake Danielsson w 1935 roku kupił kawałek zalesionego torfowiska. Nie miał nawet prawa jazdy, ale z czasem zaczął zbierać stare samochody w nadziei, że kiedyś je naprawi. W 1974 roku Ake sprowadził na bagna swój ostatni samochód. Z biegiem czasu zbiór zaczął zamieniać się w złomowisko, puste skorupy aut żyły już własnym życiem, przyciągając graficiarzy, turystów i młode pary robiące na tle aut oryginalną sesję ślubną. Dwadzieścia lat temu urzędnicy chcieli siłą usunąć leciwe auta z lasu, jednak sprzeciwili się temu dziennikarze, fotografowie, nawet dyrektor Muzeum Smalandii w pobliskim Vaksjo. Głosy wsparcia wygrały, wydano zezwolenie na pozostawienie oryginalnego cmentarza na kolejnych 49 lat.

IKEA. Tu wszystko się zaczęło



Szwedzi są eko, a ich życie uzależnione jest od pór roku. Tak jest od wieków.  Powody są prozaiczne: długie i ciemne zimy skłaniają do siedzenia w domu. W mroźne wieczory ręce powinny być czymś zajęte. Ta tradycja to też historia Ingvara Kamprada, którego mieszkańcy Smalandii uwielbiają, i z którego są prawdziwie dumni. To przecież jeden z nich, człowiek o typowo południowo-szwedzkim usposobieniu: skromny, pracowity, uparty, a jednocześnie ciepły i radosny. Pracował do końca życia, pozostając wierny przekonaniu, że większość rzeczy wciąż pozostaje do zrobienia.

Ikea museum Sweden, Ikea muzeum szwecja, co zobaczyć w szwecjia, smalandia szwecja
Zwiedzających muzeum wita przy wejściu Ingvar Kamprad, twórca IKEA. Jego zdjęcie stworzono z tysięcy niewielkich zdjęć pracowników IKEA 


To on, właśnie tu w 1943 roku stworzył sklep IKEA. Miał zaledwie siedemnaście lat. Kolebką istnienia światowego potentata w projektowaniu, produkcji i sprzedaży mebli jest Almhult. W miejscu, w którym stworzył pierwszy sklep marki, będącą jedną z bardziej rozpoznawalnych na świecie, od 2016 roku istnieje pierwsze na świecie Muzeum IKEI. Warto tu wpaść na świetną lekcję historii regionu, życia Kamprada, i by zobaczyć, jak z małego sklepu gdzieś na szwedzkiej prowincji, powstała firma, której logo znane jest na całym globie. Będziecie zaskoczeni, kiedy zobaczycie meble z lat osiemdziesiątych, które designem nie odbiegają od tych, które dzisiaj wychodzą z hal produkcyjnych. Po tej wizycie zrozumiecie powiedzenie, które od wieków przekazuje się w Smalandii z pokolenia na pokolenie: Tu wszystko się zaczęło.

Marta



Tekst ukazał się w magazynie Poznaj Świat

0 komentarze: